Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsak Emin AKTEPE, İran’a yönelik son askeri operasyonları değerlendirerek yaşanan sürecin “savaş” olarak tanımlanmasının eksik bir ifade olduğunu söyledi.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsak Emin AKTEPE, İran’a yönelik son askeri operasyonları değerlendirerek yaşanan sürecin “savaş” olarak tanımlanmasının eksik bir ifade olduğunu söyledi. AKTEPE, bunun iki tarafın karşılıklı başlattığı bir savaş değil, planlı bir müdahale süreci olduğunu ifade etti.
Orta Doğu’da son bir yıl içinde yaşanan gelişmeleri değerlendiren AKTEPE, özellikle kamuoyunda kullanılan “İran-ABD savaşı” tanımının kavramsal olarak doğru olmadığını belirtti.
AKTEPE, İran’ın uzun yıllardır ağır ekonomik ambargolarla karşı karşıya bırakıldığını ifade ederek, “İran uzun süredir ekonomik kuşatma altındadır. Ürettiklerini satması engellenmekte, dış ticaret yolları daraltılmakta ve finans sistemi baskı altında tutulmaktadır. Amaç İran ekonomisini zayıflatmak ve içeride rejim değişikliğini tetiklemektir” dedi.
Ekonomik baskıların istenilen sonucu vermemesi üzerine askeri müdahalelerin devreye girdiğini savunan AKTEPE, “Haziran 2025’te İsrail ve ABD tarafından ilk doğrudan saldırılar gerçekleştirildi. Şubat 2026’da ise askeri müdahaleler yeniden başladı. Bu tabloya savaş demek doğru değildir. Savaş iki tarafın karşılıklı başlattığı bir süreçtir. Burada açıkça bir saldırı söz konusudur” diye konuştu.
“İRAN SALDIRI BAŞLATAN TARAF DEĞİL”
AKTEPE, İran’ın saldırıyı başlatan değil saldırıya maruz kalan taraf olduğunu savunarak, “Eğer İsrail ve ABD saldırmasaydı İran’ın bu iki devlete savaş açacağına dair somut bir veri bulunmamaktadır” ifadelerini kullandı.
“ABD’NİN EMPERYAL TARİHİ ORTADADIR”
ABD’nin dış politika geçmişine de değinen AKTEPE, son yüzyılda birçok bölgede askeri müdahalelerin yaşandığını belirtti. Japonya’ya atılan atom bombaları, Vietnam savaşı, Afganistan ve Irak müdahaleleri gibi olayların uluslararası hafızada yer ettiğini söyleyen AKTEPE, Suriye’deki gelişmeler ve Gazze’de İsrail’e verilen askeri desteğin de bu zincirin bir parçası olduğunu ifade etti.
“İSRAİL’İN BÖLGE POLİTİKASI TARTIŞMA KONUSU”
İsrail’in bölgedeki politikalarına da değinen AKTEPE, Filistin’de süregelen işgal, Gazze’deki yıkım, Lübnan’daki operasyonlar ve Suriye’deki Golan Tepeleri politikalarının Orta Doğu’daki gerilimlerin merkezinde yer aldığını savundu.
AKTEPE, Gazze’de yürütülen operasyonların uluslararası hukuk açısından ciddi tartışmalara yol açtığını da belirtti.
Şİİ-SÜNNİ GERİLİMİNE DİKKAT ÇEKTİ
Röportajda İslam dünyasındaki mezhepsel ayrışmalara da değinen AKTEPE, Şii-Sünni geriliminin tarihsel bir arka plana sahip olduğunu söyledi. İran’ın son yıllarda Irak, Yemen ve Lübnan gibi ülkelerde Şii eksenli bir politika izlediğini belirten AKTEPE, Suriye’de Esed yönetimine verilen desteğin de bu çerçevede değerlendirilebileceğini ifade etti.
AKTEPE, İran’ın bölgesel politikalarının da eleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, mezhep merkezli yaklaşımların bölgesel gerilimleri artırabildiğini dile getirdi.
“BM ETKİSİZ, İSLAM DÜNYASI DAĞINIK”
Uluslararası sistemin işleyişine ilişkin değerlendirmelerde bulunan AKTEPE, Birleşmiş Milletler’in yapısal sorunlarına dikkat çekti. Güvenlik Konseyi’ndeki veto mekanizmasının büyük güçlerin etkisini artırdığını belirten AKTEPE, bu nedenle birçok krizde etkili kararların alınamadığını söyledi.
İslam dünyasının doğal kaynak bakımından zengin olmasına rağmen üretim, teknoloji ve savunma alanlarında dışa bağımlılığın sürdüğünü ifade eden AKTEPE, ortak bir siyasi vizyon oluşturulamamasının küresel krizlerde ortak refleks geliştirilmesini zorlaştırdığını dile getirdi.
TÜRKİYE’NİN STRATEJİK KONUMU
Türkiye’nin tarihsel sürecine de değinen AKTEPE, Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan süreçte yaşanan dönüşümlerin önemli olduğunu vurguladı. Türkiye’nin darbeler, ekonomik krizler ve terör gibi pek çok zorlukla mücadele ettiğini belirten AKTEPE, son yıllarda savunma, altyapı ve sanayi alanlarında önemli ilerlemeler kaydedildiğini söyledi.
“STRATEJİK TOPARLANMA GEREKİYOR”
Prof. Dr. İsak Emin AKTEPE, değerlendirmesinin sonunda duygusal tepkiler yerine stratejik yaklaşımların önemine dikkat çekti.
AKTEPE, “ABD ve İsrail askeri ve ekonomik olarak güçlü aktörlerdir. Ancak güç dengeleri kalıcı değildir. İslam dünyasının eğitim, üretim, sanayi, savunma ve demokrasi alanlarında köklü bir dönüşüm gerçekleştirmesi gerekmektedir. Birlik ve ortak akıl olmadan küresel sistemde söz sahibi olmak mümkün değildir” dedi.
