Trabzon’da 16,2 kilometrelik raylı sistem hattının temelinin atılması, kent içi ulaşımda raylı sistem yatırımlarını yeniden gündeme taşıdı. Erzincan’da ise yıllardır konuşulan tramvay projesinin akıbeti vatandaşlar tarafından yeniden sorgulanmaya başlandı. Üniversite-şehir ulaşımında yaşanan yoğunluk, seferlerle ilgili şikâyetler ve mevcut toplu taşıma sisteminin artan ihtiyaca cevap verme kapasitesi, Erzincan’ın ulaşım politikasında yeni bir planlamaya ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor.
Trabzon’da 16,2 kilometrelik raylı sistem hattının temelinin atılması, kent içi ulaşımda raylı sistem yatırımlarını yeniden gündeme taşıdı. Erzincan’da ise yıllardır konuşulan tramvay projesinin akıbeti vatandaşlar tarafından yeniden sorgulanmaya başlandı. Üniversite-şehir ulaşımında yaşanan yoğunluk, seferlerle ilgili şikâyetler ve mevcut toplu taşıma sisteminin artan ihtiyaca cevap verme kapasitesi, Erzincan’ın ulaşım politikasında yeni bir planlamaya ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor. Trabzon’da kent içi ulaşımın geleceğini değiştirmesi beklenen önemli bir yatırım için yeni bir aşamaya geçildi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun açıklamasına göre, Trabzon Raylı Sistem Hattı Projesi’nin temeli 1 Eylül 2026’da atıldı. 16,2 kilometre uzunluğundaki hattın Akçaabat’taki Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü ile Trabzon Havalimanı arasında hizmet vermesi, güzergâh üzerinde 16 istasyon bulunması ve günlük 87 binin üzerinde yolcu taşıması öngörülüyor.
Trabzon’daki bu gelişme yalnızca Karadeniz’in önemli kentlerinden birinde yeni bir ulaşım altyapısının kurulması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda benzer büyüklükteki ve nüfus yoğunluğu bakımından daha düşük olan kentlerde “geleceğin ulaşımı nasıl planlanmalı?” sorusunu da yeniden gündeme getiriyor.
Bu kentlerden biri de Erzincan.
Trabzon’da Ulaşımın Ana Omurgası Raylı Sistem Olacak
Trabzon’da hayata geçirilen proje, kentin doğu-batı aksında önemli bir toplu taşıma omurgası oluşturacak şekilde planlandı.
Bakan Uraloğlu’nun verdiği bilgilere göre hat; Karayolları, Şehir Hastanesi, Trabzonspor Stadyumu, Bayındırlık-İskan, Beşirli, Trabzon Orman İşletme Bölge Müdürlüğü, Tanjant, İnönü, Atapark, Pazarkapı, Trabzon Meydan Parkı, Terminal, Sanayi, Forum AVM, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Havalimanı olmak üzere 16 istasyonu birbirine bağlayacak.
360 yolcu kapasiteli araçların kullanılacağı sistemde işletme süresinin 26 dakika 14 saniye olması ve hattın günlük 87 binin üzerinde yolcuya hizmet vermesi hedefleniyor. Böylece hastane, üniversite, stadyum, terminal, alışveriş merkezleri ve havalimanı gibi yoğun kullanılan noktalar tek bir toplu taşıma omurgası üzerinde buluşturulacak.
Buradaki en dikkat çekici noktalardan biri ise projenin yalnızca “ray döşemek” amacı taşımaması.
Asıl hedef, kentin farklı ulaşım ve yaşam merkezlerini birbirine bağlayan bütünleşik bir sistem oluşturmak.
Tam da bu noktada Erzincan açısından önemli bir soru ortaya çıkıyor:
Erzincan’ın ulaşım geleceği neden hâlâ ağırlıklı olarak lastik tekerlekli toplu taşıma sistemi üzerinden şekilleniyor?
Erzincan’da Ulaşım Sorunu Yeni Değil
Erzincan’da kent içi ulaşım meselesi son yıllarda zaman zaman kamuoyunun gündemine geliyor.
Özellikle Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Yalnızbağ Yerleşkesi ile şehir merkezi arasındaki ulaşım, öğrenciler açısından en fazla tartışılan başlıklardan biri.
Üniversitenin resmi internet sitesinde şehir merkezi ile Yalnızbağ Yerleşkesi arasında ulaşım hizmetlerinin Erzincan Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Birimi ile üniversite rektörlüğü tarafından sağlandığı ve kent içi ulaşımın özel halk otobüsleri üzerinden yürütüldüğü belirtiliyor.
Ancak sistemin mevcut haliyle özellikle yoğun saatlerde yeterliliği konusunda kamuoyunda eleştiriler bulunuyor.
2025 yılında yerel basına yansıyan öğrenci şikâyetlerinde, üniversite güzergâhındaki otobüslerde sabah saatlerinde yoğunluk yaşandığı, sefer sayılarının yetersiz kaldığı ve öğrencilerin ders ve sınavlara yetişmekte zorlandığı yönündeki ifadeler yer aldı.
Benzer şekilde, 2025 yılı içerisinde toplu taşıma araçlarının zamanında gelmemesi, üniversite hattında bekleme süreleri, araçların durumu ve bazı sürücü davranışları konusunda vatandaşların çeşitli şikâyetleri de kamuoyuna yansıdı. Bu tür kullanıcı şikâyetleri tek başına sistemin tamamına ilişkin kesin bir istatistik olarak değerlendirilemez; ancak ulaşım hizmetinin sahadaki algısı ve yaşanan sorunlar bakımından dikkat çekici bir gösterge oluşturuyor.
“Erzincan’da Ulaşım Sorunu Yok” Demek Mümkün mü?
Aslında Erzincan’ın ulaşım problemi yalnızca üniversite öğrencilerinin yaşadığı bir sorun değil.
Kent merkezinin yanı sıra zaman içerisinde belediye sınırlarına dahil edilen yerleşim alanlarının da toplu taşıma sistemine entegre edilmesi gerekiyor.
Erzincan Belediyesi’nin daha önceki düzenlemelerinde Kavakyolu, Çukurkuyu, Yalnızbağ, Ulalar, Akyazı, Yoğurtlu, Demirkent, Geçit ve Yaylabaşı gibi eski belde alanları ile üniversite yerleşkesine toplu taşıma hizmeti verilmesi için hat ve güzergâh düzenlemeleri yapıldığı görülüyor.
Bu durum, Erzincan’ın kent merkezinin artık yalnızca geleneksel şehir çekirdeğinden ibaret olmadığını gösteriyor.
Şehir büyüdükçe;
Üniversite, hastaneler, kamu kurumları, okullar, alışveriş merkezleri, yeni konut alanları, sanayi bölgeleri, eski belde ve mahalleler arasında düzenli, hızlı ve güvenilir ulaşım bağlantısına duyulan ihtiyaç da artıyor.
Dolayısıyla mesele yalnızca “kaç tane otobüs var?” sorusuyla sınırlı değil.
Asıl mesele, Erzincan’ın 10, 20 ve 30 yıl sonrasının ulaşımının bugünden planlanıp planlanmadığı.
Erzincan’ın Tramvay Hikâyesi Aslında Yıllar Öncesine Dayanıyor
Belki de konunun en dikkat çekici tarafı burada ortaya çıkıyor.
Erzincan’da tramvay fikri yeni ortaya atılmış bir öneri değil.
Erzincan Belediyesi tarafından 2016 yılında Hafif Raylı Sistem (Tramvay) Projesi kapsamında zemin etüt çalışmalarına başlanmıştı. Belediye açıklamasında projenin kent içi ulaşımı kolaylaştırmak ve trafik yükünü azaltmak amacıyla hazırlandığı, kent içi ulaşım master planı ile tramvay çalışmalarının birlikte yürütüldüğü belirtilmişti.
2018 yılında ise belediye, tramvay projesinin çalışmalarının başladığını, Bakanlığın kesin proje ihalesine çıktığını ve ihale kapsamında saha çalışmaları, zemin etütleri, istasyon yerlerinin belirlenmesi ve harita ölçümlerinin yapıldığını duyurdu.
Yani Erzincan açısından tramvay düşüncesi yeni değil.
Proje bir dönem resmi yatırım sürecine kadar taşındı, çalışmalar yapıldı ve teknik hazırlıklar gerçekleştirildi.
Ancak bugün gelinen noktada Erzincan henüz raylı sistemine kavuşmuş değil.
2017’de yatırım programına alınan, etüt-proje, ÇED ve fizibilite çalışmaları tamamlanan bir projenin neden yapım aşamasına geçmediği bugün daha net şekilde tartışılmak durumunda.
Bakanlığın 2025 tarihli resmi cevabında gerekçe olarak projenin güncel yolculuk taleplerine ve günümüz ihtiyaçlarına yönelik revize edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Bu durumda Erzincan için yapılması gereken, eski projeyi olduğu gibi tekrar gündeme taşımaktan ziyade, 2026 Erzincan’ının ulaşım ihtiyaçlarına göre güncellenmiş, bilimsel verilere dayanan yeni bir raylı sistem planını ortaya koymak.
Çünkü şehirler 2017’deki şehirler değil.
Üniversitenin büyüklüğü, yeni yerleşim alanları, nüfus hareketleri, hastaneler, kamu kurumları, ticari alanlar ve günlük yolculuk alışkanlıkları değişti.
Dolayısıyla Erzincan’ın ihtiyacı belki de 2017’de tasarlanan sistemden daha kapsamlı, belki daha farklı bir güzergâh ve işletme modeli olabilir.
Ama “artık ihtiyaç yok” denilebilmesi için de güncel ve şeffaf bir ulaşım analizinin ortaya konulması gerekiyor.
Erzincan’ın Nüfus Yoğunluğu Düşük Olabilir, Ancak Ulaşım İhtiyacı da Düşük Değil
TÜİK’in 2025 ADNKS sonuçlarına göre Erzincan’ın kilometrekare başına düşen nüfus yoğunluğu 21 kişi olarak gerçekleşti. Bu değer Erzincan’ı Türkiye’nin nüfus yoğunluğu en düşük illerinden biri yapıyor.
Ancak nüfus yoğunluğunun düşük olması, kent içi toplu taşıma ihtiyacının da düşük olduğu anlamına gelmiyor.
Çünkü kent içi ulaşımın belirleyicileri yalnızca nüfus sayısı değil.
Günlük yolculukların nereden nereye yapıldığı da en az nüfus kadar önemli.
Erzincan’da özellikle üniversite ile şehir merkezi arasındaki hareketlilik, kamu çalışanlarının ulaşımı, öğrencilerin günlük seyahatleri, hastane ve kamu kurumlarına erişim, il dışından gelen yolcuların şehir merkezine ulaşımı ve çevre yerleşimlerden kent merkezine yapılan yolculuklar birlikte değerlendirilmeli.
Başka bir ifadeyle:
Erzincan’ın nüfusu Trabzon kadar büyük olmayabilir; ancak kentin ulaşım omurgasına duyduğu ihtiyaç küçümsenmemeli.
Üniversite-Şehir Hattı Neden Kritik?
Erzincan açısından raylı sistem konuşulurken en önemli başlıklardan biri üniversite bağlantısı.
Çünkü üniversite, yalnızca öğrencilerin eğitim gördüğü bir alan değil.
Öğrenciler;
konutlardan kampüse, kampüsten şehir merkezine, şehir merkezinden sosyal alanlara, yurtlardan kampüse, terminalden üniversiteye gün içerisinde sürekli hareket halinde.
Erzincan’ın ulaşım ihtiyacı değerlendirilirken kentin en önemli hareketlilik merkezlerinden biri olan Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nin büyüklüğü de göz önünde bulundurulmalı.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde öğrenci sayısının yaklaşık 25 bin seviyesine ulaştığı belirtiliyor. Üniversitenin 2025 yılı verilerinde öğrenci sayısının 25 bin 153 olduğu görülüyor.
Bu rakam, yaklaşık 240 bin nüfuslu bir şehir açısından oldukça önemli bir hareketlilik anlamına geliyor.
Başka bir ifadeyle üniversite öğrencileri, Erzincan’ın günlük ulaşım trafiğinin göz ardı edilemeyecek bölümünü oluşturuyor.
Öğrencilerin önemli bir kısmının Yalnızbağ Yerleşkesi ile şehir merkezi, yurtlar, terminal, sosyal alanlar ve diğer yaşam merkezleri arasında günlük olarak hareket ettiği düşünüldüğünde, üniversite bağlantılı ulaşımın yalnızca öğrencilerin değil, kentin tamamının ulaşım planlaması açısından değerlendirilmesi gerekiyor.
Üniversitenin öğrenci sayısındaki artış, raylı sistem tartışmasının da yalnızca geçmişteki proje üzerinden değil, bugünün Erzincan’ının ihtiyaçları üzerinden ele alınmasını gerekli kılıyor.
25 bin civarındaki öğrenci nüfusunun belirli saatlerde aynı güzergâhlarda hareket etmesi, özellikle sabah ve akşam saatlerinde toplu taşıma üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bu nedenle Erzincan’da üniversite-şehir bağlantısının gelecekte nasıl kurulacağı, kentin ulaşım planlamasının en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
öğrenciyi, çalışanı, emekliyi, esnafı, hastayı, kamu personelini ve şehir dışından gelen ziyaretçiyi aynı ulaşım ağı içerisinde buluşturabilir.
Örneğin üniversite ile şehir merkezi arasındaki bir raylı sistem hattı;
öğrencilerin kampüse erişimini, çalışanların işe ulaşımını, hastaların sağlık kuruluşlarına ulaşımını, terminal-havalimanı bağlantısını, şehir merkezindeki ticari hareketliliği destekleyebilir.
Bu nedenle tramvay projesine yalnızca bir ulaşım yatırımı olarak değil, şehir planlama ve ekonomik kalkınma yatırımı olarak bakılması gerekiyor.
“Otobüs Yetmiyor” Tartışması Neden Önemli?
Erzincan’da mevcut sistemin tamamen işlevsiz olduğunu söylemek doğru olmaz.
Belediyenin toplu taşıma sistemi bulunuyor, üniversiteye özel hatlar işletiliyor ve farklı mahallelerle bağlantılar sağlanıyor. Belediyenin resmi toplu taşıma sayfasında üniversite araçları ve çeşitli otobüs güzergâhları da yer alıyor.
Ancak sorun başka bir noktada ortaya çıkıyor:
Mevcut sistemin Erzincan’ın gelecekteki ulaşım ihtiyacını karşılayıp karşılamayacağı.
2025 yılında kent içi ulaşım kooperatifi tarafından yapılan açıklamalarda kentte toplu taşımada 80 özel araç, 13 belediye aracı ve merkeze bağlanan beldelerde 22 araç olmak üzere toplam 115 aracın hizmet verdiği belirtilmiş; akaryakıt, sigorta, şoför, bakım ve araç yenileme maliyetlerinin sistemi zorladığı ifade edilmişti.
Bu tablo önemli bir gerçeği gösteriyor:
Lastik tekerlekli toplu taşıma sistemi yalnızca yolcu talebiyle değil, işletme maliyetleriyle de karşı karşıya.
Akaryakıt fiyatları arttıkça işletme maliyetleri yükseliyor.
Araçların yaşlanması bakım maliyetlerini artırıyor.
Şoför ihtiyacı devam ediyor.
Yoğun saatlerde daha fazla araç gerektiğinde işletme maliyeti yeniden yükseliyor.
Dolayısıyla Erzincan’ın ulaşım problemini yalnızca “birkaç yeni otobüs alalım” yaklaşımıyla çözmeye çalışmak uzun vadede yeterli olmayabilir.
Raylı Sistem Neyi Değiştirebilir?
Raylı sistemin en önemli avantajlarından biri yüksek kapasiteli ve düzenli toplu taşıma koridoru oluşturabilmesi.
Doğru güzergâh üzerinde işletilen bir tramvay;
Belirli aralıklarla çalışabilir, yüksek yolcu kapasitesi sağlayabilir, özel araç kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir, ulaşım sürelerini daha öngörülebilir hale getirebilir, üniversite ve şehir merkezi arasındaki bağlantıyı güçlendirebilir, şehir merkezindeki trafik baskısını azaltabilir.
Trabzon Örneği Erzincan İçin Neden Önemli?
Trabzon’da yapılacak olan hat, şehrin önemli noktalarını tek tek birbirine bağlayan bir ulaşım omurgası şeklinde tasarlanıyor.
Şehir hastanesi, üniversite, stadyum, terminal, alışveriş merkezi ve havalimanı aynı sistem içerisinde buluşturuluyor.
Erzincan açısından da benzer bir planlama düşünülebilir.
Örneğin geçmişte Bakanlık tarafından gündeme alınan Üniversite-Dörtyol-Otogar-Havaalanı aksı, bugün yeniden ele alınarak;
Üniversite – şehir merkezi – kamu kurumları – hastaneler – terminal – havalimanı gibi kritik noktaları birbirine bağlayan çağdaş bir toplu taşıma omurgasına dönüştürülebilir.
Bu sadece bir öneri.
Kesin güzergâhın ise güncel ulaşım master planı, yolculuk talepleri, nüfus hareketleri ve fizibilite çalışmalarına göre belirlenmesi gerekiyor.
Erzincan’ın Önünde Bir Fırsat Var
Bakanlığın 2025 yılında TBMM’ye verdiği resmi cevap, Erzincan açısından aslında önemli bir kapının hâlâ açık olduğunu gösteriyor.
Çünkü proje;
Tamamen iptal edilmiş bir proje olarak açıklanmıyor.
Bakanlık, güncel yolculuk taleplerine göre revizyon çalışmalarının sürdüğünü ve revizyon sonrasında yapım aşamasına geçilebileceğini bildiriyor.
Bu nedenle Erzincan açısından artık tartışılması gereken konu;
“Tramvay yapılacak mı, yapılmayacak mı?” sorusundan daha ileri bir noktaya taşınmalı.
Erzincan’ın ulaşım geleceği yalnızca üniversite ve konut alanları üzerinden değerlendirilmemeli. Kentin sanayi bölgeleri ve yeni yatırım alanları da ulaşım planlamasının önemli parçalarından biri olmalı.
Erzincan Organize Sanayi Bölgesi, kentin sanayi altyapısının en önemli merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Valilik verilerine göre OSB, 373 hektarlık bir alana yayılıyor ve sanayi parselleri ile yatırım alanlarını bünyesinde barındırıyor. Bölgenin E-80 karayoluna bağlantısının bulunması ve demiryolu bağlantısının olması, Erzincan’ın lojistik açıdan önemli avantajları arasında gösteriliyor.
2026 yılında ise Erzincan OSB açısından yeni yatırım gündemleri de dikkat çekiyor. Bölgede yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırımla 6 fabrikanın kurulması ve yaklaşık 1.000 kişilik istihdam oluşturulması planlanıyor. Söz konusu yatırımlarda bakır boru, bakır tel, alüminyum tel ile havalandırma ve soğutma makineleri gibi sanayi ürünlerinin üretilmesi öngörülüyor.
Bu gelişmeler, Erzincan’ın ulaşım planlamasının yalnızca bugünkü yolcu hareketlerine göre değil, gelecekte oluşabilecek yeni istihdam ve sanayi hareketliliğine göre de yapılması gerektiğini ortaya koyuyor.
Vatandaşın Beklentisi: Daha Fazla Otobüs Değil, Kalıcı Çözüm
Bugün Erzincan’da toplu taşıma konusunda dile getirilen beklentilerin önemli bölümü daha fazla sefer, daha kısa bekleme süresi ve daha konforlu araçlar etrafında şekilleniyor.
“Erzincan Tramvayı” Şehrin Yeni Ulaşım Omurgası Olabilir
Erzincan’ın coğrafi yapısı ve kent dokusu açısından raylı sistem tartışmasının bilimsel verilerle yapılması gerekiyor.
Bunun için yeni bir ulaşım master planının hazırlanması veya mevcut planların güncellenmesi, günlük yolculuk sayılarının belirlenmesi, hangi mahalleden hangi noktaya ne kadar yolculuk yapıldığının ölçülmesi ve buna göre güzergâhın oluşturulması gerekiyor.
Trabzon’da raylı sistem için atılan temel, Erzincan’da da yıllardır bekleyen tramvay projesinin yeniden gündeme alınması için güçlü bir fırsat oluşturuyor.
